Deklarata e zyrtarit grek ngre pikëpyetje, ku është reagimi i Tiranës?

MATILDA KURTI

“Çdo grek duhet të kalojë edhe nëpër Korçë, për të parë rrënjët e popullit tonë që ishte këtu dhe që vazhdon të jetë këtu.” Kjo është deklarata e zëvendësministrit të Brendshëm të Greqisë, Konstandinos Gkioulekas, gjatë vizitës së tij në Korçë, më 11 tetor. Një mesazh i artikuluar jo nga një individ privat, por nga një përfaqësues i qeverisë greke, i shoqëruar nga një delegacion me përfaqësues të biznesit, pushtetit vendor dhe universiteteve të Greqisë Veriore. A është kjo vetëm gjuhë e trashëgimisë historike, apo pjesë e një përpjekjeje për ta mbajtur Korçën brenda vëmendjes politike dhe diplomatike të Athinës?

Vizita përfshiu ndalesën në godinën historike të Konsullatës Greke, takimin me mitropolitin e Korçës dhe kontakte me përfaqësues të minoritetit grek. Në këtë kontekst, deklarata për “rrënjët” nuk mund të trajtohet si një fjali e shkëputur nga prania institucionale dhe veprimtaria e delegacionit grek në qytet.

Pikërisht këtu lind pikëpyetja që kërkon vëmendje diplomatike: çfarë mesazhi synon të përcjellë Athina përmes rikthimit të kësaj gjuhe historike në Korçë?

Referencat ndaj historisë dhe trashëgimisë kulturore janë legjitime. Por kur ato vijnë nga një zyrtar qeveritar dhe shoqërohen me pohimin se “populli ynë” ishte dhe vazhdon të jetë në këtë qytet, lind nevoja për të sqaruar kufirin mes afirmimit të trashëgimisë së minoritetit grek dhe një diskursi që mund të interpretohet si rikthim te pretendimet historike mbi territore shqiptare.

A po përpiqet Athina të rrisë ndikimin e saj politik dhe simbolik në juglindje të Shqipërisë? A duhet lexuar kjo deklaratë në kontekstin e trashëgimisë së pretendimeve për të ashtuquajturin “Vorio-Epir”, një emërtim historik i lidhur me pretendimet territoriale greke ndaj pjesëve të jugut të Shqipërisë? Apo bëhet fjalë për një mesazh që synon vetëm të nënvizojë lidhjet historike dhe praninë e minoritetit grek?

Këto pyetje nuk përbëjnë prova se vizita kishte një objektiv territorial. Por as nuk janë pyetje që diplomacia shqiptare duhet t’i shmangë, sidomos kur bëhet fjalë për deklarata të zyrtarëve të një vendi fqinj mbi një qytet me rëndësi të veçantë historike dhe kombëtare për Shqipërinë.

Po Tirana, a ka një qëndrim?

Nëse Athina e konsideron të rëndësishme të artikulojë publikisht lidhjet historike të Greqisë me Korçën, atëherë është e arsyeshme të kërkohet transparencë edhe nga institucionet shqiptare. A e ka vlerësuar Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme këtë deklaratë? A ka pasur komunikim diplomatik me palën greke? A e konsideron Tirana të nevojshme një sqarim për formulimin e përdorur nga zëvendësministri grek?

Deri në momentin e verifikimit, nuk kemi një reagim zyrtar shqiptar të dokumentuar për këtë deklaratë. Kjo nuk provon se nuk ka pasur komunikime diplomatike në rrugë private, por e lë të hapur çështjen e qëndrimit publik të institucioneve shqiptare.

Marrëdhëniet e mira me Greqinë dhe mbrojtja e të drejtave të minoritetit grek janë pjesë e detyrimeve të Shqipërisë. Por fqinjësia e mirë kërkon gjithashtu respekt të ndërsjellë për historinë, sovranitetin dhe integritetin territorial.

Korça nuk është thjesht një pikë në hartën e marrëdhënieve shqiptaro-greke. Ajo është pjesë e territorit dhe historisë së Shqipërisë. Çdo deklaratë zyrtare që ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si një vend fqinj e përfytyron lidhjen e vet me këtë qytet meriton vëmendje, verifikim dhe, kur është e nevojshme, sqarim diplomatik.