Shqipëria po përafron legjislacionin e sigurisë ushqimore me standardet e Bashkimit Europian. Por pyetja që duhet të shqetësojë çdo konsumator është shumë më e thjeshtë: sa prej këtyre rregullave zbatohen realisht përpara se ushqimi të përfundojë në pjatën tonë?BE-ja e ndërton sigurinë ushqimore mbi parimin “nga ferma në tavolinë”. Rregullorja 852/2004 përcakton kërkesat e higjienës dhe HACCP-in, ndërsa 853/2004 vendos kërkesa të veçanta për ushqimet me origjinë shtazore. Në letër, Shqipëria është gjithnjë e më pranë këtij standardi, por në praktikë, problemi është zbatimi.

Ligji ekziston. Por kush garanton zbatimin? Një subjekt mund të ketë dokumentacion HACCP, një restorant mund të deklarojë se respekton higjienën dhe një produkt mund të ketë etiketë. Por siguria ushqimore nuk garantohet nga dokumentet. Ajo kërkon kontroll real të temperaturave, ruajtjes, higjienës, ndarjes së ushqimeve të papërpunuara nga ato të gatshme, gjurmueshmërisë dhe kontrolleve laboratorike.

Dhe këtu nis pyetja për Shqipërinë: a kontrollohet realisht i gjithë zinxhiri ushqimor apo në disa raste kontrolli mbetet formal?

Nga pesticidi te pjata

Një nga hallkat më të ndjeshme është prodhimi bujqësor. Nuk mjafton të dimë se përdoret një pesticid. Duhet të dimë çfarë produkti përdoret, në çfarë doze dhe nëse respektohet koha e nevojshme përpara se produkti të hidhet në treg. Pesticidet, bakteret, metalet e rënda dhe mbetjet veterinare nuk dallohen me sy. Prandaj laboratori është një nga provat më të rëndësishme të funksionimit të sistemit. A janë kontrollet laboratorike të mjaftueshme për të kapur rrezikun përpara konsumatorit?

AKU dhe zinxhiri i përgjegjësisë. Autoriteti Kombëtar i Ushqimit nuk mund të jetë thjesht një strukturë që inspekton bizneset. Standardi europian kërkon kontrolle të bazuara në risk, analiza, gjurmueshmëri, koordinim institucional dhe masa efektive kur konstatohet shkelje. Prandaj përgjegjësia nuk mbaron te inspektori që troket në derën e një biznesi. Duhet pyetur edhe si planifikohen kontrollet, cilat janë rreziqet e identifikuara, sa kontrolle kryhen, çfarë shkeljesh zbulohen dhe çfarë ndodh më pas. Këtu matet serioziteti i sistemit. HACCP nuk është një dosje në raft. Në restorante, hotele dhe kuzhina profesionale, HACCP duhet të jetë praktikë e përditshme: pranimi i mallit, ruajtja, temperatura, përgatitja, gatimi, servirja dhe pastrimi. Nëse këto procese nuk kontrollohen realisht, HACCP-i shndërrohet në një dokument për inspektorin dhe jo në një garanci për konsumatorin. Problemi nuk është mungesa e ligjeve.

Shqipëria nuk ka nevojë vetëm për ligje të përafruara me Europën. Ka nevojë për zbatim, laboratorë funksionalë, kontrolle të bazuara në risk, gjurmueshmëri dhe përgjegjësi institucionale, sepse siguria ushqimore nuk matet me numrin e ligjeve që kemi miratuar. Ajo matet me atë që ndodh me ushqimin përpara se ai të arrijë në pjatën e qytetarit.

Dhe pyetja mbetet: A po zbatojmë standardin europian të sigurisë ushqimore, apo thjesht kemi shkruar standardin europian në ligj?