“Arti është një përpjekje për të mos u çmendur, sepse politika mund të jetë një çmenduri.”

Nga Matilda Kurti | Argumenti News

Ka figura që hyjnë në politikë dhe lënë pas identitetin që kishin më parë. Edi Rama duket se ka bërë të kundërtën: e ka marrë artistin me vete deri në majën e politikës shqiptare. Nga Akademia e Arteve te Bashkia e Tiranës dhe më pas në zyrën e kryeministrit, rrugëtimi i tij është i lidhur me një ide që sot rikthehet në qendër të vëmendjes përmes ekspozitës “Chrysalizing” në Berlin: transformimin.

Ekspozita nuk është thjesht rikthim i një politikani te pasioni i tij i hershëm. Ajo sjell në skenë një tjetër dimension të Edi Ramës: artistin që kërkon të shndërrojë tensionin, presionin dhe përvojën në krijimtari. Në intervistën për El País, Rama e përmbledh marrëdhënien e tij me artin me një fjali që ndoshta është edhe çelësi i gjithë ekspozitës:

“Arti është një përpjekje për të mos u çmendur, sepse politika mund të jetë një çmenduri.”

Pas kësaj fraze fshihet një botë e tërë. Politika është përballje, presion, konflikt dhe përgjegjësi. Arti është hapësira ku këto përvoja mund të marrin një tjetër formë.

“Chrysalizing” – arti i transformimit

Vetë titulli i ekspozitës, “Chrysalizing”, lidhet me idenë e shndërrimit: një gjendje që nuk mbetet e pandryshuar, por kalon në një tjetër formë. Dhe kjo e bën ekspozitën veçanërisht interesante kur autori është një kryeministër. Skulpturat e ekspozuara në Berlin, të krijuara mbi bazën e vizatimeve të Ramës dhe të shndërruara në forma tredimensionale, sjellin një univers ku brishtësia dhe forca, tensioni dhe rritja, kaosi dhe forma bashkëjetojnë.

Një prej veprave, me formën e saj organike metalike, të kujton rrënjë të ndërthurura dhe bulba që ngrihen mbi to. Është një figurë që mund të lexohet si simbol i rritjes dhe mbijetesës.

Një tjetër, torsoja e përdredhur, sjell një ndjesi krejt tjetër: trup, tension, lëvizje dhe një forcë të brendshme që duket sikur kërkon të shpërthejë nga forma. Nuk është e nevojshme që çdo vepër të ketë një mesazh politik të drejtpërdrejtë. Por është e vështirë të mos shohësh një lidhje mes transformimit artistik dhe rrugëtimit të vetë autorit.

Nga artist në kryeministër

Rama e nisi rrugëtimin e tij publik si artist. Më pas erdhi politika. Por arti nuk u zhduk. Përkundrazi, ai u shfaq në mënyra të ndryshme edhe gjatë karrierës politike: në mënyrën se si Rama ka parë qytetin, arkitekturën, ngjyrat dhe hapësirën publike. Tirana u bë një nga shprehjet më të dukshme të këtij vizioni. Më pas, ky vizion u zhvendos në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar. Sot, Rama shfaqet njëkohësisht në dy skena: në skenën e politikës dhe në atë të artit. Dhe pikërisht kjo e bën figurën e tij të veçantë.

Madhështia e një identiteti të dyfishtë

Në politikë, Rama është kryeministri i Shqipërisë. Në art, ai mbetet artisti që kërkon të shprehë atë që nuk mund ta thotë gjithmonë me një fjalim politik. Kjo është ndoshta forca e vërtetë e “Chrysalizing”. Ekspozita nuk flet vetëm për objekte, forma apo materiale. Ajo flet për një proces. Për një njeri që ka kaluar nga studioja e artistit në zyrën e kryeministrit dhe që, edhe pasi ka arritur majën e pushtetit politik, nuk ka hequr dorë nga nevoja për të krijuar.

Në këtë kuptim, “Chrysalizing” mund të lexohet edhe si një metaforë e rrugëtimit të vetë Edi Ramës: transformim i vazhdueshëm, pa humbur identitetin fillestar. Sepse politika mund ta ketë bërë kryeministër.

Por arti është ajo pjesë e tij që duket se nuk ka pushuar kurrë së kërkuari një tjetër formë.

Matilda Kurti
Argumenti News