MATILDA KURTI

Shqipëria nuk mund ta ndërtojë ekonominë e së ardhmes me instrumentet e së shkuarës. Kjo është sfida që po vendos gjithnjë e më shumë në qendër të politikës ekonomike të qeverisë së Edi Ramës: teknologjia, inovacioni dhe inteligjenca artificiale si mjete për të ndryshuar mënyrën se si prodhon, konkurron dhe zhvillohet ekonomia shqiptare. Nuk bëhet më fjalë vetëm për digjitalizimin e shërbimeve. Objektivi është shumë më i madh: ta bësh teknologjinë një instrument të drejtpërdrejtë të zhvillimit ekonomik dhe të fuqizimit të biznesit shqiptar.

Dhe kjo është një zgjedhje politike. Në këtë drejtim, vendimi për të vendosur në krye të Ekonomisë dhe Inovacionit një profil si Delina Ibrahimaj nuk është një zgjedhje rastësore. Është një profil me formim ekonomik dhe eksperiencë në institucione kyçe të administrimit ekonomik të vendit. Para postit aktual, Ibrahimaj ka drejtuar INSTAT-in, ka drejtuar administratën tatimore dhe ka mbajtur edhe detyrën e Ministres së Financave dhe Ekonomisë.

Kjo është edhe një nga meritat e Edi Ramës si drejtues politik: aftësia për të identifikuar dhe vendosur njerëz me profil teknik në poste ku kërkohet ekspertizë dhe jo vetëm protagonizëm politik. Sot, Ibrahimaj po e vendos qartë në tryezën ekonomike një nga temat që do të përcaktojë dekadën e ardhshme: inteligjencën artificiale.

Mesazhi është i qartë: Shqipëria nuk duhet vetëm të përdorë teknologjinë që prodhojnë të tjerët. Duhet të krijojë kushtet që bizneset shqiptare ta përdorin atë për të prodhuar më shumë, më shpejt dhe më konkurrueshëm.

Ministrja ka deklaruar se Shqipëria duhet të përshpejtojë adoptimin e inteligjencës artificiale në ekonomi, duke e lidhur atë drejtpërdrejt me produktivitetin, zhvillimin e biznesit dhe krijimin e avantazheve të reja konkurruese. Dhe hapi tjetër është edhe më domethënës.

IA pritet të hyjë edhe në prokurimet publike, me synimin për të rritur eficiencën dhe transparencën e proceseve dhe për të reduktuar hapësirat ku mund të shfaqen praktika korruptive. Kjo tregon se qeveria po përpiqet ta shohë inteligjencën artificiale jo si një modë teknologjike, por si infrastrukturë të re të shtetit dhe ekonomisë.

Dhe këtu qëndron sfida e vërtetë. Sepse IA nuk është thjesht një program kompjuterik. Ajo mund të ndryshojë mënyrën se si bizneset marrin vendime, si administrata kontrollon, si shpërndahen fondet publike dhe si ndërtohen politikat ekonomike.

Një ekonomi që e përqafon herët këtë ndryshim mund të fitojë vite përpara një ekonomie që e kupton shumë vonë. Rama duket se po e lexon pikërisht në këtë mënyrë këtë moment. Në vend që Shqipëria të presë që teknologjia të vijë vetë te biznesi, politika publike po përpiqet të krijojë një mjedis ku inovacioni të bëhet pjesë e vetë ekonomisë.

Dhe këtu meriton vëmendje edhe mënyra se si po ndërtohet ekipi. Një kryeministër nuk mund ta zhvillojë vetë ekonominë e një vendi. Por mund të zgjedhë njerëzit që do ta drejtojnë atë. Zgjedhja e një ekonomisteje me eksperiencë institucionale si Delina Ibrahimaj në një prej posteve më të rëndësishme të qeverisë është, në këtë kuptim, një zgjedhje që kërkon të matet me rezultate dhe jo me zhurmën politike.

Dhe deklarimi i saj për IA-në është i fortë: “Inteligjenca artificiale nuk është më një zgjedhje për ekonominë shqiptare. Është një domosdoshmëri për të rritur produktivitetin dhe konkurrueshmërinë.” Nëse kjo strategji zbatohet me seriozitet, Shqipëria mund të mos jetë më vetëm një treg që konsumon teknologji.

Mund të bëhet një ekonomi që e përdor teknologjinë për të prodhuar zhvillim. Dhe pikërisht këtu matet vizioni i një qeverie: jo vetëm te mënyra se si menaxhon të sotmen, por te aftësia për të përgatitur vendin për atë që vjen nesër.