Fundi i një bashkie apo fillimi i një rajoni më të fuqishëm?

Nga: Matilda Kurti

Për vite me radhë, Maliqi ishte shembulli që përmendej nga Edi Rama për qëndrimin më të gjatë të një kryetari bashkie në detyrë. Gëzim Topçiu e drejton Maliqin që prej vitit 2000, për shtatë mandate. Por sot një kapitull mbyllet. Me reformën e re territoriale, Maliqi kalon nën administrimin e Bashkisë Korçë.

Për vite me radhë, Maliqi ishte shembulli i qëndrimit më të gjatë në pushtetin vendor. Gëzim Topçiu e drejton Maliqin që nga viti 2000. Në vitin 2023 fitoi mandatin e shtatë, duke u bërë një nga figurat më jetëgjata të pushtetit vendor shqiptar. Dhe pikërisht këtu nis paradoksi i sotëm.

Maliqi nuk po përballet vetëm me fundin e një modeli administrimi. Po përballet me fundin e një epoke. Për vite, kryetari i Bashkisë Maliq ishte një figurë referimi në diskutimet për jetëgjatësinë e pushtetit vendor. Një emër që u bë pjesë e historisë politike të qytetit dhe e debatit kombëtar për mandatet e gjata të kryetarëve të bashkive. Por sot pyetja nuk është më sa gjatë ka qëndruar një kryetar në detyrë.

Pyetja është: Çfarë do të bëhet me Maliqin pas kësaj? Reforma e re administrativo-territoriale propozon që Bashkia Maliq të bashkohet me Bashkinë Korçë, ndërsa Maliqi të vijojë të ketë statusin e qytetit dhe shërbimet të vazhdojnë të ofrohen në territor. Kryeministri Rama e ka paraqitur këtë ndryshim si pjesë të krijimit të një njësie më të madhe, me premisa për zhvillim ekonomik e social dhe akses në fonde të Bashkimit Europian.

Këtu duhet bërë një dallim shumë i rëndësishëm: Të mos jesh më “Bashkia Maliq” nuk do të thotë domosdoshmërisht të mos jesh më Maliq.

Maliqi mbetet qytet. Mbeten banorët. Mbetet territori. Mbetet historia. Mbetet bujqësia. Mbetet potenciali ekonomik. Mbetet identiteti. Ajo që ndryshon është struktura administrative dhe mënyra e organizimit të territorit.

Dhe pikërisht këtu qëndron debati që duhet bërë.

Jo vetëm:“Pse nuk do të quhemi më Bashkia Maliq? ”Por:“Çfarë do të fitojë Maliqi nga një strukturë më e madhe?”

Kryeministri Rama sot e formuloi argumentin pikërisht në këtë drejtim: sipas tij, njësitë që bashkohen do të hyjnë në një kategori tjetër fondesh të BE-së dhe kjo do të krijojë mundësi për më shumë investime.

Ky është argumenti që duhet matur me rezultate, me shifra dhe me garanci konkrete. Sepse qytetari nuk jeton me emrin e institucionit. Qytetari jeton me rrugën, shkollën, ujësjellësin, shërbimin, investimin, punësimin dhe mundësinë për të zhvilluar ekonominë e tij.

Prandaj, protesta dhe shqetësimi i qytetarëve janë pjesë normale e një konsultimi publik. Në fakt, në Maliq janë zhvilluar dëgjesa dhe protesta kundër propozimit, ndërsa banorët kanë ngritur shqetësime për shërbimet, identitetin dhe përfaqësimin. Por edhe ana tjetër e debatit duhet dëgjuar. A mund të jetë fuqizim një territor më i madh? Po, kjo është pikërisht hipoteza që qeveria po paraqet. A do të funksionojë? Këtë nuk e vendos propaganda. Nuk e vendos as protesta. Këtë do ta tregojnë investimet, fondet, shërbimet dhe zhvillimi real i territorit.

Edhe vetë Gëzim Topçiu ka deklaruar se problemi kryesor për të është qartësia mbi statusin, kompetencat, financat dhe investimet, ndërsa ka thënë se bashkimi me Korçën nuk do të ishte problem nëse shërbimet nuk largohen nga qytetarët.

Dhe kjo është ndoshta pika më e drejtë e debatit: Maliqi nuk duhet të humbasë shërbimet. Por as reforma nuk duhet gjykuar vetëm nga emri që do të shkruhet në tabelën e institucionit.

• Sepse Shqipëria e re territoriale nuk mund të ndërtohet duke mbrojtur vetëm kufijtë administrativë të së shkuarës.
• Duhet të shihet rajoni.
• Duhet parë ekonomia e përbashkët.
• Duhet parë infrastruktura.
• Duhet parë turizmi.
• Duhet parë bujqësia.
• Duhet parë fuqia për të tërhequr fonde europiane.
• Dhe mbi të gjitha, duhet parë se si një territor mund të krijojë më shumë mundësi për njerëzit që jetojnë aty.

Maliqi sot është në një pikë kthese. Mbyllet një kapitull që nisi në vitin 2000 me një kryetar që u bë simbol i jetëgjatësisë në pushtetin vendor.

Hapet një debat i ri: a do të jetë Maliqi humbësi i një emri administrativ, apo përfituesi i një hapësire më të madhe zhvillimi? Kjo nuk duhet vendosur me nostalgji. As me frikë. Duhet të vendoset me garanci, fonde, investime dhe rezultate. Sepse në fund të fundit, një qytet nuk fuqizohet nga emri “bashki”.Fuqizohet kur njerëzit e tij kanë më shumë mundësi.