Nga: Matilda Kurti

Demokracia provohet jo vetëm nga e drejta për të ngritur zërin kundër pushtetit, por edhe nga aftësia për të mos e kthyer kundërshtimin në dhunë. Sepse kur fjala zëvendësohet nga guri dhe argumenti nga përplasja, protesta rrezikon të humbasë kuptimin e saj, ndërsa liria të kthehet në një instrument për të cenuar lirinë e të tjerëve. Pikërisht në këtë kufi delikat mes revoltës dhe përgjegjësisë, mes së drejtës për të protestuar dhe detyrimit për të respektuar ligjin, merr rëndësi fjala e atyre që e njohin nga afër realitetin e rendit publik.

Ndriçim Mesiti, i prezantuar në media si ish-shef i Krimeve të Rënda, solli në emisionin **“Dekalog” të gazetarit Roland Qafoku, në Dritare TV**, përvojën dhe këndvështrimin e tij mbi dhunën në protesta, përgjegjësinë e policisë dhe kufijtë që demokracia nuk duhet të lejojë të shkelen.

Me përvojën e tij në strukturat e Policisë së Shtetit dhe me kujtimet e publikuara nga karriera profesionale, Mesiti e vendosi debatin përtej përplasjeve politike të ditës, duke rikthyer në qendër një çështje themelore: asnjë kauzë politike nuk mund ta bëjë dhunën një akt të justifikueshëm.

Përvoja që flet përtej studios

Mesiti nuk u shfaq në studio thjesht si një komentator i radhës për zhvillimet politike. Përvoja e tij në policinë kriminale dhe seria e shkrimeve **“Kujtimet e një oficeri policie”** përbëjnë një pjesë të profilit të tij publik. Në këto kujtime ai ka rrëfyer episode nga veprimtaria profesionale, duke sjellë në vëmendje sfidat dhe përgjegjësitë e punës në strukturat e policisë.

Kjo përvojë ishte sfondi i debatit të tij në “Dekalog”, ku çështja nuk ishte thjesht nëse policia duhet të ndërhyjë, por edhe çfarë ndodh kur një protestë përshkallëzohet në përplasje, sulme ndaj efektivëve dhe dëmtim të pronës.Në fragmentet e intervistës, Mesiti përmend goditjet me gurë, tulla dhe mjete të forta, duke vënë në dukje rrezikun me të cilin përballen punonjësit e policisë gjatë situatave të tensionuara. Mesazhi i tij është se edhe polici, pavarësisht uniformës që mban, mbetet një njeri me të drejta, dinjitet dhe familje.

Kjo nuk do të thotë se çdo veprim i policisë duhet të justifikohet automatikisht. Do të thotë se edhe dhuna ndaj efektivëve duhet të trajtohet me seriozitet dhe të mos relativizohet për shkak të kauzës politike në emër të së cilës ushtrohet.

Protesta është e drejtë, por edhe dhuna nuk është kauzë.

Këtu qëndron thelbi i mesazhit të intervistës. Në një shoqëri demokratike, protesta është një e drejtë themelore. Qytetarët kanë të drejtë të kundërshtojnë qeverinë, të kërkojnë largimin e kryeministrit, të kritikojnë institucionet dhe të kërkojnë ndryshim politik. Asnjë pushtet nuk duhet të jetë i imunizuar nga kritika apo nga protesta qytetare.

Por kjo e drejtë nuk mund të shndërrohet në licencë për dhunë.Kur hidhen gurë, përdoren mjete të forta dhe goditen punonjësit e policisë, këto veprime duhet të vlerësohen sipas ligjit dhe rrethanave konkrete, jo të marrin imunitet sepse kryhen në emër të një kauze politike.

“Asgjë nuk e justifikon dhunën ndaj policisë!” – Ndriçim Mesiti dhe kufiri mes protestës e dhunës**

Ky është dallimi që shoqëria duhet të ruajë, pavarësisht se kush organizon protestën dhe kundër kujt drejtohet ajo. E drejta për të protestuar duhet mbrojtur, por nuk mund të përdoret për të mohuar të drejtat e qytetarëve të tjerë.

Policia nuk është mbi ligjin, por as shënjestër pa të drejta

Një debat serioz për protestat nuk mund të mjaftohet me dënimin e dhunës ndaj policisë. Ai duhet të përfshijë edhe përgjegjësinë e vetë institucioneve. Policia ka detyrimin të ruajë rendin publik, të mbrojë qytetarët dhe të garantojë ushtrimin e së drejtës për protestë. Çdo përdorim force duhet të jetë i ligjshëm, i nevojshëm dhe proporcional. Shkeljet e mundshme duhet të hetohen dhe përgjegjësit të mbajnë përgjegjësi.

Por a mund të kërkojmë standarde të larta nga policia, ndërsa mbyllim sytë përballë dhunës së ushtruar ndaj saj?Shteti ligjor nuk funksionon me standarde të dyfishta. Ai nuk mund ta dënojë dhunën vetëm kur ushtrohet nga njëra palë dhe ta relativizojë kur vjen nga pala tjetër. Përgjegjësia duhet të shqyrtohet në çdo rast, mbi bazën e fakteve dhe të ligjit.

Edhe drejtuesit policorë kanë përgjegjësi për mënyrën se si drejtohen dhe menaxhohen forcat në terren. Përdorimi i forcës nuk mund të lihet jashtë kontrollit dhe as uniforma nuk mund të shërbejë si mburojë ndaj përgjegjësisë ligjore.

**As uniforma nuk e zëvendëson ligjin, as flamuri politik nuk e anulon atë.**

Ky është standardi që duhet të vlejë për të gjithë.

Përgjegjësia politike fillon përpara përplasjes

Një protestë nuk organizohet në vakum. Pas saj qëndrojnë kauza, drejtues, thirrje publike dhe vendime politike. Prandaj, kur situata përshkallëzohet, përgjegjësia nuk mund të kërkohet vetëm te efektivi që gjendet përballë turmës. Drejtuesit politikë kanë përgjegjësinë të qartësojnë kufijtë e protestës, të distancohen nga dhuna dhe të mos e trajtojnë përplasjen fizike si mjet për të arritur objektiva politike. Kur provohet nxitja e dhunës apo përfshirja në veprime të paligjshme, përgjegjësia duhet të përcaktohet mbi bazën e provave.

Kjo nuk do të thotë se çdo organizator është përgjegjës për çdo veprim individual, por as se një kauzë politike mund të shërbejë si alibi për shkeljen e ligjit.

Po aq e rëndësishme është që institucionet të mos e trajtojnë çdo protestues si dhunues. Qytetari që proteston paqësisht nuk mund të barazohet me atë që godet, shkatërron apo rrezikon jetën e të tjerëve.

Demokracia kërkon të dyja: mbrojtjen e protestës paqësore dhe trajtimin ligjor të veprimeve të paligjshme, mbi bazën e provave dhe procedurave të drejta.

Një mesazh që shkon përtej uniformës blu

Intervista e Ndriçim Mesitit në “Dekalog” sjell në qendër një çështje që shpesh humbet mes polemikave politike: institucionet mund të kritikohen, pushtetet mund të kundërshtohen dhe qeveritë mund të kërkohet të largohen, por jeta dhe dinjiteti njerëzor nuk mund të kthehen në mjete presioni.

Një demokraci e fortë nuk është ajo ku nuk ka protesta. Është ajo ku qytetarët mund të protestojnë pa frikë, policia vepron brenda ligjit dhe askush nuk e konsideron dhunën një rrugë të pranueshme drejt fitores politike.

Përvoja e Mesitit i jep këtij debati një dimension profesional dhe njerëzor. Mesazhi kundër dhunës nuk duhet lexuar si kërkesë për heshtje politike, por si thirrje për të mos e ngatërruar kundërshtimin me shkatërrimin.

Sepse protesta është zëri i qytetarit, ndërsa dhuna rrezikon ta mbysë atë zë. Kur argumenti zëvendësohet nga goditja, humb jo vetëm rendi publik, por edhe vetë mundësia për një debat demokratik.

**Demokracia nuk provohet nga aftësia për të hedhur gurë mbi institucionet, por nga aftësia për të mbrojtur të drejtat pa shkelur ato të të tjerëve.**

Dhe asnjë kauzë, sado e madhe të pretendohet, nuk mund ta bëjë dhunën një argument të drejtë.