Fillimisht ishte Veliaj. Për muaj me radhë opozita kishte kërkuar largimin dhe arrestimin e Erion Veliajt. Protestat për Bashkinë e Tiranës, dosjen 5D dhe akuzat për korrupsion e kishin kthyer kryebashkiakun në një nga objektivat kryesore politike të opozitës.

Në politikë marrëveshjet nuk janë gjithmonë dokumente. Ndonjëherë janë interesa të përbashkëta, garanci të heshtura dhe premtime që kuptohen vetëm nga ata që i bëjnë. Dhe nëse do të kërkojmë një marrëveshje të padukshme para zgjedhjeve të 11 majit 2025, historia e Tiranës është vendi ku duhet të fillojmë.

Më 10 shkurt 2025, kërkesa që opozita e kishte përsëritur për muaj mori një përgjigje nga drejtësia. Erion Veliaj u arrestua me urdhër të SPAK-ut. Gjykata e Posaçme vendosi masën e arrestit në burg, ndërsa hetimi lidhej me dyshime për korrupsion dhe pastrim parash. Veliaj i ka mohuar akuzat. Por politikisht, arrestimi prodhoi një situatë të jashtëzakonshme: Kryetari i Bashkisë së Tiranës ishte në paraburgim, ndërsa vendi po hynte në muajt e fundit para zgjedhjeve parlamentare. Opozita e konsideroi arrestimin një rezultat të presionit të saj. Vetë Sali Berisha e cilësoi publikisht si arritje të opozitës. Në këtë pikë, Tirana ishte e ekspozuar. Dhe pikërisht këtu nis pyetja.

A ishte Tirana pjesë e një marrëveshjeje?

Le ta themi qartë: Nuk ekziston një dokument publik që provon një marrëveshje PS–PD për ndarjen e pushtetit pas zgjedhjeve të 2025-s. Por një marrëveshje politike nuk është e detyruar të ekzistojë në formën e një kontrate. Mund të jetë një mirëkuptim. Një garanci. Një premtim. Një llogari e përbashkët. Dhe hipoteza që të shkon në mëndje është kjo: A mund të ketë qenë skenari që PS të siguronte fitoren parlamentare, ndërsa opozita të kishte mundësinë të merrte më pas Bashkinë e Tiranës? Nëse po, atëherë arrestimi i Veliajt në shkurt do të ishte një nga pjesët e para të një historie që do të merrte kuptim vetëm pas 11 majit.

Pastaj erdhi 11 maji.

Dhe këtu ndodhi ndryshimi që mund të ketë prishur çdo llogari të mëparshme. PS nuk fitoi thjesht zgjedhjet. Fitoi shumë fort. Partia Socialiste siguroi 83 mandate, ndërsa në qarkun e Tiranës mori 19 mandate, kundrejt 13 mandateve të koalicionit PD-ASHM. Diferenca në vota në Tiranë kaloi 56 mijë. Ky ishte momenti kur Edi Rama mori atë që politikisht mund të quhet siguri absolute. Nëse para zgjedhjeve ekzistonte një llogari për ndarjen e pushtetit, rezultati i 11 majit mund ta ketë bërë atë llogari të panevojshme. Sepse një gjë është të hysh në zgjedhje duke pasur nevojë për kompromis.Tjetër gjë është të dalësh prej tyre me një shumicë që të jep kontroll shumë të fortë mbi qeverisjen. Dhe pikërisht këtu lind dyshimi më i madh: A ndryshoi Rama mendim pasi pa rezultatin? Nëse kishte dhënë një garanci politike për Tiranën përpara zgjedhjeve, a kishte më arsye ta mbante atë pasi PS kishte fituar shumë më tepër nga sa mund të kishte llogaritur? Kjo nuk është provë e një marrëveshjeje. Por është një pyetje që shpjegon pse pas 11 majit beteja për Tiranën u bë edhe më e fortë.

Nga Veliaj te Manastirliu

Në shtator, PS kaloi në fazën tjetër. Erion Veliaj u shkarkua nga Këshilli Bashkiak më 23 shtator, me 50 vota. Më 25 shtator, Këshilli i Ministrave e shkarkoi nga detyra. Më 1 tetor, Presidenti Bajram Begaj caktoi 9 nëntorin 2025 si datën e zgjedhjeve të pjesshme në Tiranë dhe pesë bashki të tjera. Dhe kandidatura e PS-së ishte Ogerta Manastirliu. Rama nuk foli sikur po dërgonte një kandidate për të provuar fatin. Ai e prezantoi publikisht si kryetaren e ardhshme të Tiranës. PS po sillej sikur Tirana ishte e fituar. Dhe këtu skenari bëhet edhe më i errët. Nëse dikur mund të ishte menduar që opozita do të merrte Tiranën, tani PS po bënte gjithçka për ta mbajtur.

Pastaj, papritur, hyri Gjykata

Më 2 tetor, avokatët e Veliajt kundërshtuan dekretin e Presidentit dhe kërkuan pezullimin e zgjedhjeve. Më 9 tetor, Gjykata Kushtetuese pezulloi dekretin për zgjedhjet në Tiranë. Dhe këtu ndodh një detaj që nuk mund të anashkalohet: pezullimi lidhej me Tiranën. Zgjedhjet e pjesshme në bashkitë e tjera vazhduan. Pra, në një proces zgjedhor që përfshinte gjashtë bashki, pikërisht Tirana mbeti jashtë.

Dhe pastaj erdhi momenti vendimtar.

Më 3 nëntor, vetëm gjashtë ditë para zgjedhjeve të planifikuara, Gjykata Kushtetuese rrëzoi aktet që kishin çuar në shkarkimin e Veliajt. Pas këtij vendimi, ai u rikthye juridikisht si kryetar i Bashkisë së Tiranës dhe zgjedhjet e 9 nëntorit në kryeqytet nuk u zhvilluan. Dhe këtu historia merr një kthesë të jashtëzakonshme: Qytetarët e Tiranës nuk e zgjodhën kryetarin e ri. Nuk fitoi PS. Nuk fitoi PD. Votimi thjesht nuk ndodhi.

A ishte kjo pika ku një marrëveshje e mundshme u përplas me realitetin?

Nëse para 11 majit kishte një mirëkuptim politik për Tiranën, atëherë rezultati i zgjedhjeve parlamentare mund ta ketë ndryshuar krejt marrëdhënien e forcave. Nëse Rama kishte dhënë një garanci për Bashkinë e Tiranës, fitorja e thellë mund ta ketë bërë atë garanci politikisht të padëshirueshme. Dhe nëse kjo është arsyeja pse loja ndryshoi, atëherë ngjarjet e mëvonshme marrin një tjetër kuptim:

• Veliaj mbetet në paraburgim.
• PS shpall kandidaten e saj për Tiranën.
• Shpallen zgjedhjet.
• Fillon gara.
• Gjykata e pezullon procesin vetëm për Tiranën.
• Dhe gjashtë ditë para votimit:zgjedhjet zhduken.
• Ky është zinxhiri që kërkon shpjegim. Jo dokumenti. Gjurmët. Ndoshta nuk do të gjendet kurrë një letër ku dy partitë kanë shkruar:
• «“Ti merr këtë, unë marr atë.”»Por një marrëveshje politike nuk provohet vetëm me letër. Mund të kërkohet te koha e veprimeve, te interesat e palëve, te ndryshimi i sjelljes pas zgjedhjeve, te vendimet e marra në momentet kyçe. Dhe kronologjia e Tiranës ka një veçori që e bën të pamundur mbylljen e çështjes me një “rastësi”.
• Veliaj u arrestua para zgjedhjeve.
• Opozita kishte kërkuar largimin e tij.
• PS fitoi më fort nga sa mund të pritej.
• Më pas PS kërkoi Tiranën për vete.
• U caktua votimi.
  • Dhe gjashtë ditë para zgjedhjeve, Veliaj u rikthye juridikisht në detyrë dhe votimi u anulua. Kjo nuk provon një marrëveshje. Por është një kronologji që kërkon përgjigje. Pyetja nuk është më vetëm “A pati marrëveshje?”
  • Pyetja është: Nëse pati, çfarë u premtua për Tiranën para 11 majit?Çfarë ndryshoi pas fitores së madhe të PS-së?
  • Dhe kush përfitoi politikisht nga fakti që qytetarët e Tiranës nuk u lejuan të vendosnin më 9 nëntor? Sepse në fund të kësaj historie mbeti një fakt i ftohtë: PS fitoi zgjedhjet parlamentare. PD nuk mori Tiranën. Manastirliu nuk u bë kryetare. Veliaj nuk u rrëzua nga Bashkia. Dhe Tirana nuk votoi. Ndoshta është thjesht një seri ngjarjesh institucionale. Ndoshta është një histori e një marrëveshjeje që nuk u bë kurrë. Ose ndoshta është historia e një marrëveshjeje që u bë, por u ndryshua sapo rezultati i 11 majit ndryshoi peshën e palëve.
  • Përgjigjja e vërtetë mund të jetë diku në mes të asaj që u tha publikisht dhe asaj që ndodhi në heshtje.
• Gjykata e pezulloi zgjedhjet vetëm për Tiranën.