Një votë e 3 gushtit 2015 vazhdon të jetë pjesë e debatit politik në Kosovë. 82 deputetë votuan pro ndryshimit kushtetues që i hapi rrugë krijimit të Dhomave të Specializuara. Sot, pas më shumë se një dekade, pyetja është e thjeshtë: çfarë përgjegjësie politike mbajnë ata që e mbështetën atë vendim dhe çfarë qëndrimi kanë sot?

Më 3 gusht 2015, Kuvendi i Kosovës miratoi Amendamentin Kushtetues XXIV, i cili shtoi në Kushtetutë nenin 162 dhe krijoi bazën kushtetuese për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Vendimi u miratua me 82 vota pro, 5 kundër dhe 1 abstenim.

Në të njëjtën ditë, Kuvendi miratoi edhe Ligjin nr. 05/L-053 për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Ligji u shpall më pas nga Presidenti i Kosovës më 20 gusht 2015. Pra, themelimi i këtij institucioni nuk ishte një vendim i marrë jashtë institucioneve të Kosovës. Ai kaloi përmes Kuvendit dhe u mbështet nga shumica e nevojshme parlamentare. Por sot, pas 11 vitesh, debati rikthehet me një pyetje që nuk mund të shmanget:

A duhet që partitë dhe deputetët që mbështetën atëherë krijimin e Gjykatës Speciale t’u shpjegojnë qytetarëve të Kosovës pse e votuan dhe nëse do ta merrnin të njëjtin vendim sot?

Kjo pyetje vlen veçanërisht për partitë kryesore politike të asaj kohe, përfshirë PDK-në, LDK-në dhe AAK-në, por edhe për deputetët e subjekteve të tjera që morën pjesë në proces. Në anën tjetër, kundërshtimi ndaj krijimit të Dhomave të Specializuara ishte pjesë e debatit politik të asaj kohe. Prandaj, sot është po aq e rëndësishme të rikujtohet se cilat forca politike e kundërshtuan dhe cilat e mbështetën.

Vota e vitit 2015 është pjesë e historisë parlamentare dhe nuk mund të ndryshohet. Ajo që mund të ndryshojë është qëndrimi politik ndaj saj.

Sot, përballë zhvillimeve në Hagë, partitë politike të Kosovës përballen me një tjetër pyetje: a qëndrojnë ende pas vendimit që morën në vitin 2015 apo mendojnë se rrethanat dhe vlerësimi i tyre politik kanë ndryshuar?

Nëse kërkohet ndryshimi apo shfuqizimi i këtij mekanizmi, çështja nuk mund të trajtohet vetëm përmes deklaratave politike. Vetë Dhomat e Specializuara u krijuan përmes një amendamenti kushtetues dhe një ligji të miratuar nga Kuvendi. Për këtë arsye, çdo nismë për ndryshimin e statusit të tyre do të duhej të ndiqte rrugët përkatëse kushtetuese dhe ligjore. Kjo është edhe arsyeja pse kujtesa parlamentare ka rëndësi.

Ata që votuan pro në vitin 2015 kanë të drejtë të mbajnë qëndrimin e tyre. Por qytetarët kanë po aq të drejtë të dinë pse u mor ai vendim dhe nëse politika e Kosovës do ta merrte sot të njëjtën rrugë. Nga 82 vota pro në vitin 2015 deri te zhvillimet e sotme në Hagë, kanë kaluar 11 vite. Vota është në procesverbal. Tani mbetet debati politik: çfarë mendoni sot për atë votë?