Matilda Kurti

Deklarata e Kryeministrit Edi Rama për masat që po diskutohen ndaj personave që kryejnë akte dhune gjatë protestave ka hapur një debat të fortë publik. Sipas raportimeve të sotme, një nga propozimet që po shqyrtohen është përfshirja e personave të identifikuar në akte dhune në një “listë të zezë” dhe marrja e masave të tjera kufizuese ndaj tyre.

Por thelbi i çështjes nuk është nëse kjo paketë do të miratohet apo jo. Thelbi është se bota ka ndryshuar.

Sot nuk jetojmë më në vitin 1990 dhe as në vitin 1997. Shqipëria nuk është më një shtet i izoluar. Shqipëria është një shtet demokratik që synon të përmbyllë negociatat për anëtarësim në Bashkimin Europian dhe të bëhet pjesë e plotë e familjes europiane.

Në këtë realitet të ri, çdo veprim lë gjurmë. Çdo akt dhune, çdo shkatërrim i pronës publike, çdo sulm ndaj forcave të rendit apo institucioneve regjistrohet, dokumentohet dhe mbetet pjesë e historikut të individit që e kryen.

• Prandaj, pavarësisht nëse nesër krijohet apo jo një “listë e zezë”, mesazhi për këdo duhet të jetë i qartë: vepra që kryen të ndjek kudo.
• Nuk është thjesht një çështje qeverie.
• Nuk është thjesht një çështje politike.
• Është një çështje përgjegjësie personale.

Sot sistemet dixhitale, kamerat e sigurisë, databazat shtetërore dhe teknologjitë e inteligjencës artificiale kanë ndryshuar mënyrën se si dokumentohen ngjarjet. Një veprim i kryer në pak sekonda mund të mbetet i regjistruar për vite të tëra. Askush nuk mund të pretendojë se një akt i rëndë i kryer sot do të zhduket nesër pa lënë gjurmë.

• Liria nuk është e drejta për të shkatërruar.
• Liria nuk është e drejta për të djegur, për të goditur apo për të cenuar sigurinë e tjetrit.
• Liria është e drejta për të shprehur mendimin, për të protestuar, për të kundërshtuar dhe për të kërkuar ndryshim, por gjithmonë brenda kufijve që vendosin ligji dhe respekti për të drejtat e të tjerëve.
• Nuk mund të kërkosh liri duke shkelur lirinë e tjetrit.
• Nuk mund të kërkosh demokraci duke sulmuar institucionet demokratike.
• Nuk mund të pretendosh të ardhme europiane duke ushtruar metoda që nuk pranohen nga asnjë shoqëri europiane.

Prandaj dua t’u drejtohem veçanërisht prindërve.

• Interesohuni për fëmijët tuaj.
• Ata janë të mitur.
• Kanë gjithë jetën përpara.
• Një ditë do të hyjnë në tregun e punës, do të kërkojnë të studiojnë jashtë vendit, do të ndërtojnë familjet e tyre dhe do të përpiqen të realizojnë ëndrrat e tyre.
• Çdo vendim i gabuar në rini mund të shndërrohet në një barrë që i ndjek për shumë vite.

Po ashtu, u drejtohem të gjithë të rriturve që përdorin të rinjtë dhe minorenët për interesat e tyre politike apo personale. Kini moral.

• Kini moral.
• Ata janë fëmijë.
• Nuk e kanë nisur ende jetën.
• Nuk e njohin plotësisht peshën e pasojave. Shpesh veprojnë nën emocione, ndikim apo manipulim. Por pasojat do t’i mbajnë ata, jo ata që i shtyjnë përpara.

Nesër ata do të bëhen prindër dhe do të kuptojnë sa i rëndë është një gabim i bërë në rini. Do të kuptojnë se sa e vështirë është të përballesh me pasojat e një veprimi që mendove se ishte i parëndësishëm, por që të ka ndjekur gjatë në jetë.

Ka ligj. Ka drejtësi. Ka përgjegjësi. Dhe mbi të gjitha ka një gjykim moral që askush nuk e shmang dot.

Paketa e paralajmëruar nga qeveria mund të ekzistojë ose jo. Mund të ndryshojë, të përmirësohet ose edhe të mos miratohet fare.

• Por realiteti mbetet i njëjtë: Në botën moderne, askush nuk fiton liri duke zgjedhur dhunën.
• Liria e vërtetë është përgjegjësi.
• Liria e vërtetë respekton ligjin.
• Liria e vërtetë respekton tjetrin.
• Sepse ti je i lirë vetëm deri në momentin kur cenon lirinë e dikujt tjetër.
• Dhe nga ai moment nuk ke më të bësh me lirinë, por me pasojat e zgjedhjeve të tua.