Matilda Kurti

Në episodin e pestë të sezonit të shtatë të podkastit **“FLASIM”**, Edi Rama zgjodhi një fjali të thjeshtë, por të ngarkuar me simbolikë:

**“Më mirë një mur në Shqipëri se një pallat në vend të huaj.”**

Për disa mund të tingëllojë si slogan politik. Për të tjerë si nostalgji. Por për qindra mijëra emigrantë shqiptarë, kjo fjali prek një plagë që nuk është mbyllur kurrë: ndarjen mes jetës që kanë ndërtuar jashtë dhe vendit që kanë lënë pas. Sepse emigracioni nuk ka qenë kurrë një histori parajse për shqiptarët. Ka qenë histori lotësh në aeroporte.

Ka qenë histori nënash që kanë rritur fëmijët nga ekrani i telefonit. Ka qenë histori baballarësh që kanë shitur rininë në ndërtim, në fabrika, në punë të rënda, për t’u dërguar para familjeve në Shqipëri. Ka qenë historia e një kombi që për vite të tëra e kërkoi shpëtimin diku tjetër.

Pikërisht për këtë arsye marrin peshë historitë që kryeministri Rama solli në podkast.

Njëri prej tyre, pas 32 vitesh në Amerikë, vendosi të kthehej në Malësinë e Madhe. Jo për të kaluar pensionin, apo për të kujtuar rininë. Por për të investuar, dhe për të ngritur një biznes. Për të krijuar punë. Për të besuar se edhe në vendin e tij mund të ndërtohet diçka që mbetet.

Një tjetër emigrant la Londrën dhe investoi në Përmet. Ndërsa shumë njerëz ende kërkojnë biletën për t’u larguar, ata zgjodhën biletën e kthimit. Dhe kjo nuk është gjë e vogël. Sepse kthimi është shumë më i vështirë sesa largimi. Largohesh kur humbet shpresën. Kthehesh vetëm kur e rifiton atë.

Kur Kryeministri Rama thotë se dikur Malësia e Madhe dhe Përmeti dukeshin si vende “pa asnjë shpresë”, ai prek një realitet që shqiptarët e njohin mirë.

Ka pasur fshatra që boshatiseshin. Shtëpi që mbylleshin. Shkolla që humbnin nxënës.Toka që mbeteshin djerrë. Në shumë zona të vendit dukej sikur e ardhmja kishte ikur bashkë me autobusët e emigracionit.

Sot, sipas tij, këto zona po transformohen dhe po kthehen në destinacione të Shqipërisë së re. Dhe ky është fakt, është realitet.

**Po kthehen apo jo shqiptarët?**

Këtu qëndron prova e madhe. Nëse Shqipëria arrin të kthejë emigrantët në sipërmarrës, investitorë dhe krijues vendesh pune, atëherë kemi të bëjmë me një histori suksesi.

Nëse jo, atëherë çdo slogan mbetet vetëm slogan. Sepse e vërteta është kjo:

• Shqiptarët nuk kanë ikur se nuk e donin Shqipërinë.
• Kanë ikur sepse nuk gjenin mundësi. Dhe nuk do të kthehen vetëm sepse dikush ua kërkon.
• Do të kthehen vetëm kur të shohin se mund të jetojnë me dinjitet, të investojnë me siguri dhe të ndërtojnë të ardhmen e fëmijëve të tyre këtu.

Prandaj, fjalia e Ramës nuk duhet parë si një krahasim mes një muri dhe një pallati. Në thelb, ajo është një pyetje.

Një pyetje që prek zemrën e çdo emigranti shqiptar: **A ka ardhur më në fund koha që ëndrra shqiptare të ndërtohet në Shqipëri?**

Sepse në fund të fundit, askush nuk largohet me dëshirë nga shtëpia. Dhe suksesi i vërtetë i një matet me numrin e atyre që zgjedhin të kthehen. Matet me numrin e atyre që, pasi kanë parë botën, vendosin të ndërtojnë jetën pikërisht aty ku dikur nisën rrugëtimin e tyre. Dhe nëse gjithnjë e më shumë shqiptarë po blejnë biletë kthimi, atëherë ndoshta për herë të parë pas shumë dekadash, fjalia e thënë në podkastin e Kryeministrit Rama nuk tingëllon vetëm si metaforë politike. Ajo tingëllon si një shpresë që po përpiqet të bëhet realitet.